Binlerce Yıldır Söndürülemeyen Ateş
Yanartaş, Türkçe'de "yanan taş" demektir. Kemer'e bağlı Çıralı köyünün hemen üzerinde, Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde, denizden 230 metre yükseklikteki bir dağ yamacında onlarca kayadan doğal gaz çıkar ve bu gazlar yüzyıllardır yanmaktadır. Kimse yakmaz, kimse beslemez. Sadece yanar. En az 2.500 yıldır.
Antik denizci bu ateşleri pusula olarak kullandı. Mitoloji bu ateşleri bir canavarın nefesi olarak açıkladı. Bilim bu ateşleri yerin altındaki metan gazının yüzeye çıkıp tutuşmasıyla açıklar. Ama hiçbir açıklama, karanlık bir gecede Akdeniz'in üzerinde parlayan bu alevlerin yarattığı hissin önüne geçemez.
Efsane: Chimera
Yanartaş'ın antik adı Chimaera'dır. Yunan mitolojisinde Chimera; aslan başı, keçi gövdesi ve yılan kuyruğundan oluşan, ağzından ateş püskürten üç başlı bir yaratıktır. Likya Kralı, kurtulmak istediği kahramanı Bellerophon'u bu canavarı öldürmekle görevlendirir; ancak asıl niyeti Bellerophon'un canavarın elinden ölmesini sağlamaktır. Bellerophon, tanrılara yalvarmış ve yardımına kanatlı at Pegasos yetişmiştir. Birlikte Chimera'ya saldıran Bellerophon, mızrağının ucuna taktığı kurşun parçasını canavarın ağzına itmiş; kurşun eriyerek Chimera'yı içten yakmıştır. Ölmemiş, sadece dağın yedi kat dibine gömülmüştür. Bugün yeryüzüne çıkan alevler, efsaneye göre, hâlâ orada nefes alan Chimera'nın soluğudur.
Bilim: Metan ve Rutenyum
Efsane bir yana, Yanartaş'ın bilimsel açıklaması da az ilginç değildir. Ateşlerin kaynağı, yer altındaki kayaçlardan sızan metan gazı karışımıdır. Bu bölgedeki magmatik kayaçlar rutenyum adlı nadir bir metal içerir; rutenyum, metan oluşumu için güçlü bir katalizör işlevi görür. Gaz, 5.000 metrekarelik bir alana yayılmış çatlak ve deliklerden yüzeye çıkar. Ateşlerin yoğunluğu yeraltı su seviyesine ve atmosfer basıncına bağlı olarak değişir; bu nedenle alevlerin boyutu yağışlı mevsimlerde artar.
Bazı deliklerde artık alev görünmez, yalnızca gaz çıkar. Bu noktalara yaklaşmak tehlikelidir; site içinde kesinlikle ateş yakılmamalıdır.
Hephaistos Tapınağı ve Olimpiyat Ateşi
Alevlerin hemen altında, Roma dönemine ait sunak taşları ve heykel kaidelerinin bulunduğu bir kutsal alan kalıntısı yer almaktadır. Bu tapınak, demircilerin tanrısı Hephaistos'a adanmıştır. Antik dünyada ateşin tanrısının mabedini tam da yer altından ateşin fışkırdığı noktaya inşa etmek tesadüf değildir.
Bazı tarihçiler, Olimpiyat Oyunları'nın kutsal ateşinin ilk kez burada yakıldığını öne sürmektedir. Bu iddia kesinlikle kanıtlanmış olmasa da Yanartaş'a ayrı bir ağırlık kazandırmaktadır.
Gece mi, Gündüz mü?
Yanartaş'ı gece ziyaret etmek çok daha etkileyicidir. Gündüzleri alevler soluk görünür; gece ise dağ yamacındaki onlarca noktadan parlayan bu ateşler, karanlıkta bambaşka bir etki yaratır. Çaylı çay bardaklarını doğrudan alevlerin üzerinde ısıtan yerel satıcılar bu sahnede vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir.
Yürüyüş, girişten yaklaşık 1,2 kilometre uzunluğundadır ve 30–40 dakika sürer. Patika yer yer taşlı ve diktir; kaymaz tabanlı ayakkabı şarttır. Gece ziyaretinde fener veya telefon feneri gereklidir.
Pratik Bilgiler
- Nerede: Ulupınar Mahallesi, Çıralı, Kemer. Antalya şehir merkezine yaklaşık 80 km.
- Ulaşım: Antalya otogarından Kumluca veya Kemer minibüslerine binerek Çıralı sapağında inin, oradan taksi veya yürüyüşle. Özel araçla D400 üzerinden Kemer yönüne, Çıralı sapağından dönüp yaklaşık 3,5 km.
- Giriş: Ücretlidir; Beydağları Milli Parkı sınırları içinde olduğundan MüzeKart geçerli değildir.
- Ziyaret Saatleri: Yıl boyunca açıktır; gece ziyareti mümkündür.
- Ne Kadar Süre: Gidiş dönüş yürüyüş dahil 1,5–2 saat.
- En İyi Zaman: Gece ya da akşamüzeri. İlkbahar ve sonbahar en uygun mevsimledir.
- Önemli Not: Site içinde ateş yakmak kesinlikle yasaktır. Gazın çıktığı ama alev görünmeyen deliklere yaklaşmayın.
- Kombine Öneri: Olympos Antik Kenti, Çıralı Plajı ve Likya Yolu ile aynı gün kolayca birleştirilebilir.
